Hormoontherapie en menstruatie: hormoontherapie start de eisprong niet opnieuw en brengt je cyclus niet terug. Ze kan wel een bloeding geven die op een menstruatie lijkt, en of je die kunt verwachten hangt af van het soort behandeling en van de vraag of je menstruatie al gestopt was.
Krijg je je menstruatie terug van hormoontherapie?
Bij de meeste vrouwen niet. De behandeling vervangt hormonen die je eierstokken niet meer in bruikbare hoeveelheden maken. Ze zet de eierstokken niet weer aan, en een bloeding onder hormoontherapie komt niet door een eisprong.
Er zijn twee situaties, en het verschil wordt bepaald door je eigen cyclus, niet door je leeftijd.
Heb je nog een menstruatie als je begint, wat in de overgang het gebruikelijke geval is, dan loopt je cyclus door en komt de behandeling erbij. Je blijft bloeden. Met het juiste schema wordt die bloeding vaak voorspelbaarder dan de onregelmatige cycli waarmee je naar de dokter ging.
Was je menstruatie al gestopt, dan is het doel het tegenovergestelde: een continu gecombineerd schema houdt het baarmoederslijmvlies dun, zodat je helemaal niet bloedt. Doorbraakbloedingen in de eerste maanden komen vaak voor. Een bloeding die later begint hoort niet bij het plan en wordt onderzocht.
Een onttrekkingsbloeding ontstaat doordat het progestageen aan het eind van een reeks stopt. Het is geen menstruatie in de voortplantingszin: er springt geen eicel, en het slijmvlies dat afkomt is opgebouwd door het oestrogeen uit je behandeling.
In Frankrijk heet de behandeling traitement hormonal de la ménopause, afgekort THM, en de geplande bloeding saignement de privation. Die woorden staan op het recept.
Sequentiëel of continu gecombineerd: welk schema krijg je?
De twee gecombineerde schema's zijn niet uitwisselbaar. De keuze volgt wat je menstruatie doet, niet je geboortedatum.
De NICE-richtlijn NG23 definieert sequentieel gecombineerd als oestrogeen elke dag met progestageen voor een deel van de maand, meestal de helft. Continu gecombineerd betekent beide hormonen elke dag samen.
De patiënteninformatie van de NHS beschrijft dezelfde splitsing van de andere kant: sequentieel is de combinatie voor als je nog een menstruatie hebt, continu voor als je menstruatie gestopt is.
| Schema | Voor wie | Te verwachten bloeding |
|---|---|---|
| Sequentiëel gecombineerd | Je hebt nog een menstruatie | Een bloeding na elke progestageenfase, meestal één keer per maand |
| Continu gecombineerd | Je menstruatie is gestopt | Geen vaste bloeding; doorbraakbloedingen mogelijk in de eerste maanden |
| Alleen oestrogeen | Je hebt een hysterectomie gehad | Geen onttrekkingsbloeding, want er is geen slijmvlies om af te stoten |
Heb je nog een baarmoeder en neem je oestrogeen zonder progestageen, dan kan het slijmvlies verdikken. Daarom is het progestageen niet optioneel. NICE vraagt om de laagst werkzame dosis, en het progestageen is deel van de bescherming, geen bijzaak.
Hoe een normale maand met sequentiële therapie eruitziet
Bij het standaard sequentiële schema loopt het oestrogeen door en wordt het progestageen ongeveer de helft van elke maand toegevoegd, zoals NICE het definieert. De bloeding komt enkele dagen na de laatste progestageendosis. Omdat de tabletten of pleisters de timing bepalen en niet je eierstokken, is de datum voorspelbaar, en juist daardoor valt een onverwachte bloeding op.
Wordt het progestageen geleverd door een hormoonspiraal, dan bloeden veel vrouwen heel weinig of niet. De spiraal maakt het slijmvlies direct dun, en dat is een reden waarom hij vaak gekozen wordt als de menstruatie vroeger hevig was.
Wat een bloeding in dit schema normaal maakt, is de timing. Ze komt wanneer je haar verwacht, is vergelijkbaar of lichter dan je eerdere menstruaties en duurt ongeveer evenveel dagen. Een bloeding midden in de strip is iets anders, ook als ze er hetzelfde uitziet.
Hoe een normale maand met continu gecombineerde therapie eruitziet
Continu gecombineerde therapie neem je elke dag, oestrogeen en progestageen samen, en ze wordt aangeboden als je menstruatie gestopt is. De eerste maanden zijn een gewenningsperiode. Onregelmatige doorbraakbloedingen komen vaak voor en zakken meestal weg naarmate het slijmvlies dunner wordt.
Aanbeveling 1.8.4 van NICE NG23 zegt het in de woorden van de richtlijn: onverwachte vaginale bloedingen zijn een veelvoorkomende bijwerking in de eerste 6 maanden van systemische hormoontherapie en binnen 3 maanden na een wijziging van dosis of preparaat. Daarna vraag je snel medisch advies.
Lees dat als een venster, niet als een vrijbrief. Aanhoudende bloedingen, hevige bloedingen of bloedverlies dat na een rustige periode terugkomt, kijk je niet nog een maand aan tot het venster sluit.
Menstruatie of doorbraakbloeding?
Een menstruatie is de afstoting die op een eisprong volgt. Een onttrekkingsbloeding wordt uitgelokt door het geplande einde van een progestageenfase. Een doorbraakbloeding is elk bloedverlies buiten het verwachte patroon, wat de oorzaak ook is.
Het onderscheid telt omdat de drie tot andere gesprekken leiden. Een geplande onttrekkingsbloeding noem je bij de controle na drie maanden. Een onverwachte bloeding meld je meteen.
Het telt ook voor de meest gestelde vraag: kan ik merken of mijn menstruatie voorbij is terwijl ik hormonen gebruik? Met sequentiële therapie niet aan de bloeding alleen, want die maakt het schema. NICE NG23 lost dit op door de menopauze vanaf 45 jaar te definiëren als 12 maanden zonder menstruatie bij iemand die geen hormonale anticonceptie gebruikt, en door af te raden hormoonwaarden in bloed te gebruiken bij gecombineerde behandeling.
Hormoontherapie is geen anticonceptie
De overgang vóór de laatste menstruatie is nog een vruchtbare tijd. Een eisprong kan plaatsvinden in een lange, korte of onvoorspelbare cyclus, en noch het sequentiële noch het continue schema is bedoeld om zwangerschap te voorkomen.
Aanbeveling 1.2.3 van NICE NG23 vraagt om met iedereen met overgangsklachten over anticonceptie te praten en verwijst naar de richtlijn van de Faculty of Sexual and Reproductive Healthcare voor vrouwen boven de 40. Die aanbeveling bestaat omdat hormoontherapie en anticonceptie verschillende vragen beantwoorden en om verschillende redenen worden voorgeschreven.
Een onttrekkingsbloeding bewijst niet dat je geen eisprong had en niet dat je niet zwanger bent. Heb je anticonceptie nodig, dan is dat een aparte beslissing naast het recept voor hormoontherapie. Sommige opties, zoals de hormoonspiraal of een gecombineerd anticonceptivum, veranderen ook het bloedingspatroon dat je kunt verwachten, en dat is het zeggen waard vóór de eerste strip.
Dosis of preparaat wijzigen
Elke wijziging zet de klok terug. NICE noemt 3 maanden na een wijziging van dosis of preparaat als de periode waarin onverwachte bloedingen vaak voorkomen, en aanbeveling 1.9.2 zet de eerste controle op 3 maanden en daarna jaarlijks.
Verschillende dingen gelden als wijziging: een hogere oestrogeendosis, overstappen van tabletten naar pleister, gel of spray, een ander progestageen, een ander aantal progestageendagen, of vaginale oestrogeen toevoegen aan een systemische behandeling. Zeg wat er veranderd is en wanneer, want die datum bepaalt het venster.
Bloedingen na de menopauze: wat NICE vraagt
De NICE-richtlijn over verdenking op kanker, NG12, is in 2026 juist op dit punt gewijzigd. Ze adviseert een verwijzing via het kankerpad voor baarmoederslijmvlieskanker vanaf 55 jaar bij onverklaarde postmenopauzale bloeding die niet aan hormoontherapie kan worden toegeschreven. Onder de 55 jaar moet dezelfde verwijzing worden overwogen.
De woorden die gewicht hebben zijn niet aan hormoontherapie kan worden toegeschreven. Dat is een klinisch oordeel met je voorgeschiedenis en meestal een onderzoek of echo, geen zelfdiagnose uit de bijsluiter.
NICE stelt vast dat er weinig bewijs is over onverwachte bloedingen onder hormoontherapie en verwijst in 2026 naar de richtlijn van de British Menopause Society in plaats van een eigen drempel te stellen. Een leemte in bewijs is geen reden om te wachten.
Wat je voor je afspraak noteert
Een kort schriftelijk overzicht maakt van een vaag gevoel een klinische vraag. Noteer voor je belt:
- de datum waarop de bloeding begon, hoeveel dagen ze duurde en of ze gestopt is
- hoe hevig ze was, in maandverband of tampons per dag, en of er stolsels waren
- de kleur: helderrood, bruin of roze
- waar ze in de strip viel, bijvoorbeeld dag 10 van de progestageenfase of week 5 van continu gecombineerd
- elke wijziging van dosis, preparaat of toedieningsweg in de laatste 3 maanden, met datum
- alles wat verder nieuw is: pijn, afscheiding, bloedverlies na seks
Wanneer naar de dokter:
- Elk vaginaal bloedverlies na 12 maanden zonder menstruatie, tenzij een arts het al aan de hormoontherapie heeft toegeschreven.
- Onverwachte bloedingen na de eerste 6 maanden systemische therapie.
- Onverwachte bloedingen meer dan 3 maanden na een wijziging van dosis of preparaat.
- Hevige bloedingen, bloedingen die langer dan een week duren of terugkomen na een rustige periode.
- Bloedingen met bekkenpijn, ongewone afscheiding of bloedverlies na seks.
- Elk bloedverlies waar je je zorgen over maakt, ook als het in een van de vensters hierboven lijkt te passen.